Tarihin en dip fiyatları, uzun süre sonra 6 TL'den ucuza yakıta ulaşmamızı sağlayabilecek mi?

OPEC'in üretim kesintisini sürdürme noktasında anlaşamaya varamaması sonrası petrol fiyatları çakıldı. Petrol fiyatları 30 yılın en sert düşüşünü yaşayarak tarihi dip seviyesini görürken, %40'ı aşkın oranda gerileyen petrol fiyatları, 55 Amerikan Doları'ndan son 30 yılın en düşük seviyesi olan 31.27 $'a geriledi.

Türkiye'de ise son birkaç yıldır 6.20 ile 6.80 TL arasında gezen akaryakıt fiyatları ile karşı karşıyayız. Bunun sebebi ise dövizde, özellikle Dolar'da yaşanan yükseliş ve enerji maliyetlerinin artması.

Bildiğiniz gibi 1 Ocak 2005 tarihi itibarıyla ülkemizde Serbest Fiyatlandırma Sistemi'ne geçildi ve akaryakıt dağıtım firmaları, kendi politikalarına göre depo satış fiyatını belirlemeye başladılar. Bunun üzerine bayiler de firmaların tavsiye ettikleri pompa satış fiyatı üzerinden satışa başladı ve akaryakıtın litresi başına ödenen ücret, bölgedeki rekabet koşullarına göre serbest şekilde değişebiliyordu.

Peki brent petrolde 23.77 $ seviyesinde gerçekleşen düşüşü ülkemizde nasıl yorumlamalıyız? Bunu konuşmadan önce Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının nasıl belirlendiğine bir bakmak lazım. Ücretlendirmede üç ana kalemden söz edebiliriz:

  • Gümrüksüz rafineri fiyatı
  • Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
  • T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı

Bu üç unsura ek olarak Türkiye'deki satış fiyatında etkili olan bir diğer kalem ise CIF Akdeniz fiyatı. Bahsettiğimiz rakam tavan fiyat olarak belirlendikten sonra devlet, ürün bazında sabit ÖTV fiyatını da brent fiyatının üzerine eklemekte.

En iyisi durumu bir örnekle açıklayalım. 95 oktan kurşunsuz benzinin metreküp (m3) yani yaklaşık 1000 litre fiyatı 2.376,5 TL. Motorinde ise bu rakam 1.794.5 TL. EPDK'nın aldığı gelir payı fiyatların üzerinde etkisi büyük; beyaz ürün olarak geçen grupta pay metreküpte 2,54 TL iken siyah ürünlerde bu değer 2,69 TL. Dağıtım şirketleri, depo satış fiyatı üzerine bayi masrafları ve bölgelere göre nakliye ücreti ekler ve böylece tavsiye edilen pompa satış fiyatı oluşturulur.

Uzman bir ekonomist olan kaynağımızdan aldığımız bu bilgiler üzerine onun yaptığı maliyet analizine göre kendi içinde %41 düzeyinde düşen masrafların tüketiciye aşağı yukarı %30 oranında yansıması gerekiyor.

Şu anda İstanbul için 6.70 TL olan benzin litre fiyatının bu durumda 4.69 TL seviyesine gerilemesi gerekiyor.

Bu "teorik" rakama tüketiciler olarak ne zaman ve nasıl ulaşırız, orasını bilemiyoruz fakat brent petrol fiyatındaki düşüşün getirileri ile 2016 Eylül döneminde ödediğimiz rakamlara geri dönebilmemiz lazım. Bu durum, petrolden elde edilen LPG'ye de yansıyabilir.